Onze resultaten

‘Het gaat bij Templer echt om de essentie: om het vooruit helpen van bedrijven en de mensen die er werken. We willen uitzendkrachten weer perspectief bieden, juist in deze tijd.'

 

Josien Andringa, Templer

Resultaten in het kort

In 2019 heeft de NOM weer positief kunnen bijdragen aan economische groei, werkgelegenheid en innovatie in Noord-Nederland. We investeerden meer dan 25 miljoen euro in 99 financieringen (inclusief herfinancieringen). 29 nieuwe bedrijven werden daarbij aan ons portfolio toegevoegd, dat nu bestaat uit 174 gefinancierde bedrijven. Ook hebben wij 21 innovatieve startups naar financiering begeleid, goed voor de creatie van 145 nieuwe arbeidsplaatsen.  Vanuit acquisitie hebben we 7 projecten succesvol afgerond, resulterend in 195 miljoen euro aan investeringen en de creatie van 260 nieuwe arbeidsplaatsen. Met onze activiteiten op het gebied van innoveren waren we betrokken bij 12 succesvolle projecten en werd ruim 23 miljoen euro in innovatie geïnvesteerd.

Financiële resultaten

Onze inkomsten bestaan uit rente, dividenden en de verkoop van (een belang in) portfoliobedrijven. Onze betrokkenheid bij een participatie is gemiddeld 6,9 jaar. Doordat het desinvesteringsniveau in 2019 laag was, we 3 bedrijven uit ons portfolio (deels) verkochten, de dividendinkomsten tegenvielen, we geconfronteerd werden met een onvoorzien faillissement en het voorzieningenniveau steeg ten opzichte van het voorgaande jaar, sloten we het jaar af met een financieel verlies van 5,3 miljoen euro.

Dit karakteriseert de NOM als risicofinancier. Wij investeren vaak daar waar de markt het nog niet aandurft en hebben daarom te maken met een hoog risico en onvoorspelbaarheid bij onze portfoliobedrijven. Hierdoor laat het rendement op investeringen zich vaak pas na een aantal jaren zien. Onze prestaties zijn hierdoor beter te presenteren vanuit een meerjarig perspectief, waarbij opgemerkt dient te worden dat hier geen trend uit opgemaakt kan worden. Het resultaat wordt namelijk sterk beïnvloed door verkopen van participaties, waarvan wij niet weten wanneer ze plaatsvinden. Ons gemiddeld nettoresultaat van 2010 t/m 2018 was 5,5 miljoen euro per jaar.

Een positief aspect vanuit dit meerjarig perspectief is dat de benaderde marktwaarde van ons portfolio in 2019 is toegenomen.  Eind 2019 bedroeg deze circa 68 miljoen euro.

Resultaat 2015 2016 2017 2018 2019
Investeren 3,2 14,6 6 0,7 ‑5,3
Ontwikkelen en acquireren ‑0,4 0 0 0 0
Totaal 2,8 14,6 6 0,7 ‑5,3

Resultaatontwikkeling NOM voor belasting (in € miljoen)

Vermogensontwikeling

Om risicodragend kapitaal te kunnen verstrekken is door de aandeelhouders kapitaal ingebracht. De aandeelhouders stellen als eis aan dat de koopkracht van het door hen beschikbaar gestelde vermogen in stand blijft. Dat wil zeggen dat de NOM na aftrek van haar kosten in vijfjarig perspectief een rendement boekt dat tenminste gelijk is aan het inflatiepercentage (doelvermogen). Het beschikbaar gestelde vermogen verhoogd met de inflatiecorrectie en minus dividenduitkeringen wordt aangemerkt als doelvermogen.

De 5-jaarsperiode loopt van 1 januari 2016 tot en met 31 december 2020. Het vermogen was bij aanvang in 2016 52,8 miljoen euro en is ultimo 2019 met 1,6 miljoen euro gestegen tot 54,4 miljoen euro. Hierbij dient opgemerkt te worden dat in 2016 een bedrag van € 34 miljoen aan de aandeelhouders is uitbetaald. Het negatieve resultaat van 2019 zorgt voor een daling van het vermogen ten opzichte van 2018. Desondanks zit het vermogen boven het doelvermogen (40,5 miljoen euro), waarmee aan de doelstelling van de aandeelhouders wordt voldaan.

Vermogensontwikkeling (in € miljoen)

  2016 2017 2018 2019
Vermogen 52,8 59,0 59,6 54,4
Doelvermogen 38,4 38,8 39,4 40,5

Vermogensontwikkeling (in € miljoen)

Investeren

Resultaten 2019

In 2019 bedroeg het investeringsvolume van de NOM 25,4 miljoen euro. Dit werd gerealiseerd uit 99 investeringen (inclusief herfinancieringen) verstrekt uit onze eigen fondsen en de fondsen van derden. Het aantal investeringen is hiermee ten opzichte van 2018 met 16% gegroeid, en onze doelstellingen van 40 succesvolle financieringen is ruimschoots behaald. Vooral het aantal investeringen met een grootte tussen de 100.000 - 300.000 euro is flink toegenomen. Ons totale portfolio (bestaand uit de eigen en de beheerde fondsen) bestaat per eind 2019 uit 174 bedrijven. 

  NOM fondsen
IFNN FOM MKB Fonds
Drenthe
IFG Groeifonds / EBG
Aantal investeringen 34 8 16 20 5 16
Verstrekt kapitaal (in € miljoen) 10.825 1.552 3.094 2.422 2.694 4.802
Aantal nieuwe bedrijven 10 5 6 8 - 5
Totaal bedrijven in portfolio 72 12 26 31 6 27

Investeringen per fonds exclusief conversies van leningen in aandelenkapitaal

  Eigen fondsen Fondsen in beheer Totaal
≤€ 100k 15 21 36
€ 100k - € 300k 10 30 40
€ 300 - 1 mln. 7 13 20
≥€1 mln. 2 1 3
Totaal 34 65 99

Omvang van de investeringen in 2019

Investeringen in 2019

Wij hebben afgelopen jaar een aantal mooie bedrijven kunnen financieren, zoals Wiertsema & Partners in Leek. Dit geotechnisch ingenieursbureau heeft het afgelopen decennium een sterke positie verworven. Om deze te behouden en waar mogelijk te verbeteren, was een investering nodig voor verdere groei, innovaties en het versterken en uitbreiden van het dienstenpakket. Om de continuïteit ook op lange termijn te borgen nam de NOM een aandelenbelang in het bedrijf uit Tolbert.

In 2019 vonden 3 (deel) exits plaats: Popken Metaal te Assen, Mastiline te Heerenveen en Simplicate in Groningen. Na financiering door de NOM wisten deze bedrijven hun positie in de markt te verstevigen en verder te groeien.

Flow Your Money: Slimme technologie vergemakkelijkt administratie ZZP-er

In het afgelopen jaar investeerde de NOM  in Flow Your Money (Flow). Deze Friese startup ontwikkelde een app met een ‘pre-boekhoudmethode.’ Er wordt gebruik gemaakt van een slimme technologie die  facturen herkent, rekening houdt met BTW en op basis van deze informatie bedragen bij- of afboekt op van te voren aangegeven rekeningen. De focus zal in eerste instantie worden gericht op zelfstandigen (ZZP-ers). Mogelijk zal deze technologie in de toekomst ook voor andere doelgroepen worden ingericht, bijvoorbeeld voor studenten of als ondersteuning voor mensen in de schuldsanering.  

Niels Mulder, co-founder Flow: “Met behulp van onze technologie worden van te voren vastgestelde bedragen direct na ontvangst naar de de juiste rekening geboekt. Op deze manier ontstaat er geen tekort op een rekening waar bijvoorbeeld belasting van betaald moet worden. Bijkomend voordeel is dat het gebruik van onze app op eenvoudige wijze zorgt voor structuur en overzicht in de administratie.”

Onlangs was Flow succesvol in het ophalen van 600.000 euro aan investeringen ter financiering van de laatste ontwikkelingen aan de technologie. Tevens werd een gedeelte van de investering aangewend voor de aanvraag van een PSD2-vergunning van DNB, een tijdrovend proces waar tevens kosten mee gemoeid zijn. Deze vergunning is benodigd om met de technologie van Flow bancaire geldstromen van klanten te beheren. Voordat de NOM als één van de investeerders is ingestapt, heeft Flow het investor readiness traject met Flinc doorlopen.  

Co-founder Daan van Klinken: “De NOM speelde een belangrijke rol in de ontwikkeling van ons bedrijf. Niet alleen als investeerder maar ook in het openstellen van hun netwerk naar andere investeerders. Het traject dat we met Flinc hebben doorlopen heeft ervoor gezorgd dat we voorbereid waren om succesvol te zijn in het vinden van geschikte investeerders.”  

Vanuit de NOM-fondsen investeren we vaak in bedrijven die actief zijn in één van de topsectoren. In 2019 zijn nieuwe investeringen gerealiseerd en hebben we bestaande portfoliobedrijven aanvullend gefinancierd. Een aanzienlijk deel van deze investeringen vond plaats bij bedrijven in de High Tech sector. Ook de Life Sciences & Health sector blijft een flink aandeel uit ons portfolio omvatten. De verdeling naar topsector wordt hieronder weergegeven.

Investeringen in de topsectoren

Investeringsportfolio

Een overzicht van alle ondernemingen uit de investeringsportefeuille van de NOM is te vinden op onze website: https://www.nom.nl/portfolio/lijst/

Diversiteit doen groeien

De NOM is in 2019 partner geworden van FundRight. Wij geloven in de gelijkwaardige toegang tot financiering en kansen voor alle oprichters van startups en scale-ups, ongeacht hun achtergrond of geslacht.

Wij hebben daarom de ambitie dat alle ondernemingen waarin wij investeren, binnen drie jaar een managementteam heeft waarvan minimaal 35 procent vrouw is. Kijkend naar ons portfolio is er werk te doen: 9 procent van onze portfoliobedrijven voldoet nu aan de doelstelling, terwijl 88 procent van onze participaties geen vrouwen in het bestuur heeft.

Hetzelfde percentage moet over drie jaar gelden voor onze investeringsteams. Diversiteit draait uiteraard om meer dan alleen de man-vrouw verhoudingen. Gemengde teams zijn succesvoller, veelzijdiger, veerkrachtiger en sterker. In 2020 zullen we specifieke plannen en acties ontwikkelen om deze ambitie te behalen.

Investor readiness

Resultaten 2019

In 2019 kwamen we in contact met 163 startups (‘leads’), waarvan wij met 24 startups een adviestraject doorlopen hebben. 21 startups zijn uiteindelijk gefinancierd, voor een totaal financieringsvolume van 4,6 miljoen euro. Dit resulteerde in 132 nieuwe arbeidsplaatsen. We zien het aantal startups waarin na een adviestraject geïnvesteerd wordt, toenemen. Dit komt onder andere doordat we kritisch kijken welke startups we een adviestraject aanbieden. Zo kunnen we sterke leads doorgeven aan ons netwerk van financiers.

  2017 2018 2019
Adviestrajecten 23 22 24
Aantal gefinancierde bedrijven 12 13 18
Investeringsvolume (in € miljoen) 2,7 4,5 4,6
Arbeidsplaatsen 178 144 132

Resultaten 2019

Liv: "Pas met een prototype kan je aan tafel komen bij grote investeerders"

Liv biedt ondersteuning aan de geestelijke gezondheidszorg met het doel cliënten zelfredzamer en krachtiger te maken. Liv betekent voor cliënten dat ze in hun eigen tijd kunnen oefenen en leren op basis van een gepersonaliseerd aanbod opdrachten, informatie en tips. Via de app kan zo naast de fysieke afspraken met de zorgverlener gewerkt worden aan verschillende psychische uitdagingen, zoals slaapproblemen, negatief zelfbeeld, somberheid en moeite met emotieregulatie. Dit bevordert het herstel en maakt tegelijkertijd de afspraken met de zorgverlener een stuk efficiënter.

In eerste instantie klopte Jean-Luc Donders, die Liv in samenwerking met de Hanzehogeschool Groningen heeft ontwikkeld, bij Flinc aan omdat hij investeerders nodig had. Omdat dit zijn eerste bedrijf was, wilde hij ook kennis verkrijgen over het ondernemerschap. Tegelijkertijd hadden Donders en zijn twee compagnons behoefte aan een externe partij die kritisch mee kon denken. omdat ze zelf zo diep in de materie zitten. Hiervoor waren ze bij Flinc aan het goede adres.

Jean-Luc Donders: “Het idee stond voor een deel op papier en voor een deel zat het in mijn hoofd. Het was achteraf dus ook best logisch dat ze bij Flinc voorstelden dat ik eerst alles goed op papier moest krijgen. Sterker nog, ze gaven zelfs aan dat ze me niet konden helpen investeerders te krijgen, voordat er een prototype was. Ze hebben me daar enorm goed bij geholpen. Het schrijven van een businesscase was iets nieuws voor me, maar bij Flinc hebben ze goed duidelijk kunnen maken wat ervoor nodig was om financiering op te halen.”

Veel beginnende ondernemers weten niet wat ervoor nodig is om investeerders te krijgen. Natuurlijk begint het bij een goed idee, maar dan ben je er nog niet. Met behulp van Flinc heeft Liv een mooi ondernemingsplan liggen en voelen ze zich een stuk zekerder wanneer ze bij investeerders aan tafel zitten. Uiteindelijk heeft Liv nu al drie investeringsmaatschappijen achter zich staan die willen investeren.

Investor ready 2.0: In 12 weken naar marktvalidatie

Om te bepalen of een startup in aanmerking komt voor een adviestraject bij Flinc, beoordelen wij het team en hun plannen op technische, commerciële en financiële haalbaarheid. Bij een positieve beoordeling start een één-op-één begeleidingstraject. In 2019 is daarnaast een nieuw pilot programma uitgevoerd, in navolging van succesvolle edities bij de Brabantse Ontwikkelingsmaatschappij (BOM).

In twaalf weken worden startups met een innovatief concept klaargestoomd om financiering op te halen. Alle belangrijke facetten van de business case worden ter voorbereiding op een financieringsaanvraag behandeld. Vanaf het begin zijn investeerders betrokken, om de ondernemers aan het werk te zien, en om direct feedback te kunnen geven. Hierdoor is de kans op financiering na dit traject groter. In 2019 is het programma getest met vijf startups en in 2020 zetten we dit nieuwe programma voort, naast het maatwerkprogramma. Om bij te dragen aan een ecosysteem waarin kwalitatief goede startups ontstaan, wordt onderzocht of het Investor Readiness Programma ook beschikbaar wordt gesteld voor startups in een vroege fase, omdat juist in die fase marktvalidatie van het product of de service van groot belang is.

 Kevin Delgado – SPOTS: "We vonden de pragmatische aanpak en doeltreffende feedback prettig. Sterk hoe onderbelichte aspecten binnen een startup bij de kraag worden gevat."

Begeleiding van het bredere MKB

Op verzoek van de provincie Groningen heeft Flinc in 2018 haar dienstverlening uitgebreid om naast innovatieve startups in Groningen een bredere groep MKB-bedrijven met groeiambitie en een financieringsvraag te bedienen. Het doel was het inzetten van het netwerk en de expertise voor een bredere groep ambitieuze ondernemers, en daarmee een toekomstbestendig MKB-klimaat in de provincie Groningen. In 2019 hebben we vijftien MKB-ondernemingen eerstelijns geadviseerd en hebben we één intensief adviestrajecten doorlopen. Drie MKB-ondernemingen zijn gefinancierd met een bedrag van in totaal 1,2 miljoen euro.

  2018 2019
Adviestrajecten 6 1
Aantal gefinancierde bedrijven 1 3
Investeringsvolume (in € miljoen) 0,15 1,2
Arbeidsplaatsen 8 13

Resultaten Flinc MKB

In 2019 ondervonden we dat er te weinig marktpotentie is: de meeste bedrijven worden via hun accountant of bank richting financiering geholpen. En ondernemers die geen financiering ontvangen, blijken meestal ook niet goed financierbaar. Het aanbieden van een speciaal loket voor het MKB in Groningen, wordt daarom in 2020 niet voortgezet.

Wij hebben de provincie Groningen geadviseerd een eerstelijns loket op te zetten dat zich breed inzet voor ondernemend Groningen. De focus zou daarbij moeten liggen op thema’s zoals groei en strategiebepaling, innovatie, sociaal ondernemerschap, internationalisering en financiering.

Aanwezig in het startup ecosysteem

Om zichtbaar en verankerd te zijn in het startup ecosysteem werken we samen met verschillende organisaties, zoals TechLeap, Founded in Groningen, Innovatiepact Fryslân, YnBusiness en IBDOx (‘Ik Ben Drents Ondernemer’).  Ook is Flinc als partner betrokken bij initiatieven zoals De Noorderlingen en Innofest. Innofest test prototypes tijdens acht grote festivals, zoals Into the Great Wide Open en Oerol. Het festivalterrein wordt zo een levend laboratorium, ontwerpers krijgen een groot publiek en prototypes kunnen uitvoerig worden getest voordat ze naar de markt gaan. Flinc is projectpartner van Innofest en heeft een aantal innovatieve startups geadviseerd om hier hun dienst of product te testen. Eén van de startups die aan Innofest deelnamen, hebben wij daarna gekoppeld aan een bank voor financiering.

Acquireren

Resultaten 2019

Met een investeringsvolume van 195 miljoen euro, gerealiseerd dankzij bedrijven die zich in Noord-Nederland hebben gevestigd, is onze gestelde investeringsdoelstelling (100 miljoen euro) voor acquisitie ruimschoots gehaald. Ook spraken we met 70 in Noord-Nederland gevestigde bedrijven via ons Investor Relations programma. We hebben in 2019 zeven projecten afgerond. Dat is minder dan de 10 projecten die we ons als doel hadden gesteld. Dit komt onder andere door het project VMI, dat op de lange baan is geschoven door de stikstofproblematiek. Daarnaast is een aantal projecten vertraagd in de besluitvorming. Tenslotte heeft het project Tesla, dat veel aandacht heeft gehad, laten zien dat de markt heel competitief is. Afgelopen jaar werd overwegend in uitbreidingen geïnvesteerd: 83,8% van het totaalbedrag. Er zijn 260 nieuwe arbeidsplaatsen gecreëerd en 150 arbeidsplaatsen behouden.

  2017 2018 2019
Aantal projecten 10 9 7
Investeringen (in € mln) 122 617 195
Arbeidsplaatsen 256 338 260

Resultaten acquisitie

Projecten in 2019

In het afgelopen jaar hebben we mooie bedrijven van buiten de regio mogen verwelkomen, waaronder het duurzame chemiebedrijf Avantium. Avantium zocht een locatie voor haar eerste commerciële fabriek. In deze fabriek kan Avantium met haar zelf ontwikkelde technologie plantaardige grondstoffen omzetten in FDCA, een grondstof voor de nieuwe groene plasticsoort PEF. Uiteindelijk is de keuze gevallen op Chemport Europe, locatie Delfzijl. Twee veelbelovende innovatieve bedrijven, Etergo en Gleam, hebben zich gevestigd in Emmen door hun productie onder te brengen bij Technologies Added.

Gleam kiest Technologies Added in Emmen als fabriek voor duurzame e-bikes

Het Oostenrijkse Gleam brengt cargo e-bikes op de markt voor het vervoer van goederen in stedelijke gebieden. Het team bestaat uit experts uit verschillende vakgebieden met een gezamenlijk doel: het verduurzamen van steden door het faciliteren van op maatgemaakte, hoogwaardige oplossingen voor mobiliteit. Voor de productie en distributie van de e-bikes zal Gleam gaan samenwerken met Technologies Added uit Emmen.

De keuze voor Nederland als potentiële productielocatie was van meet af aan duidelijk. Gleam herkent in Nederland een voorloper op het gebied van strenge milieuwetgeving, wat fabrikanten van duurzame alternatieven in de kaart speelt.

Oprichter Mario Eibl van Gleam: "Nederland is tevens een fietsland bij uitstek en consumenten staan open voor nieuwe concepten."

Gleam’s wens om niet te investeren in een eigen fabriek kon Technologies Added perfect oplosssen. De fabriek kan gedeeld worden met andere bedrijven. Ook de verregaande digitalisering van Technologies Added en de centrale locatie van Emmen in Europa speelt mee in de keuze van Gleam.

Naar verwachting zullen er op jaarbasis enkele duizenden e-bikes worden geproduceerd in deze fabriek, en ook de distributie zal vanuit Emmen worden geregeld.

Rob Goossens, Technologies Added: “Gleam is wat mij betreft een schoolvoorbeeld van een nieuwe generatie ondernemers die actief zijn in de opkomende markt van duurzame producten. Het bedrijf zelf is gevestigd in Wenen, het design komt uit Italië, de marketing wordt verzorgd door een gespecialiseerd bedrijf uit Oostenrijk en nu wordt de productie neergelegd in Emmen.”

Bij het acquireren van (buitenlandse) bedrijven, werken we met een aantal sterke proposities in deelgebieden van de Nederlandse topsectoren Watertechnologie, Agri & Food, Life Sciences, HighTech Systemen & Materialen (HTSM), Groene Chemie en als vestigingsplaats voor datacenters. Afgelopen jaar viel het grootste investeringsbedrag in de sector life sciences. Daarnaast hebben buitenlandse investeerders relatief veel nieuwe arbeidsplaatsen gecreëerd in de sector Hightech Systemen en Materialen (HTSM). 

Aantal nieuwe arbeidsplaatsen

Etergo: Een nieuwe weg naar elektrische mobiliteit

De oprichters van Etergo, ontwikkelaar van elektrische scooters, hebben sinds 2015 een missie om de wereldwijde transitie naar duurzame energie en transport te versnellen door het creëren van een veilig, schaalbaar en milieuvriendelijk alternatief voor benzine- en dieselvoertuigen. De AppScooter combineert verbindingstechnologie, hoogwaardige materialen, comfort en veiligheid in een ‘slimme’ elektrische scooter met een relatief hoge actieradius. De Etergo AppScooter, ook wel de “Dutch Tesla on two wheels” genoemd, is ontwikkeld met de visie dat de integratie van slimme, groene mobiliteit in de samenleving gerealiseerd kan worden door schone technologie in combinatie met een sterk ontwerp.

De Amsterdamse scaleup ging in 2019 op een wereldwijde zoektocht naar een partij om hun productielijn voor elektrische scooters op te zetten en vond de ideale partner in Technologies Added. Technologies Addes is ontstaan na de sluiting van de Philips-fabriek in Emmen in 2017, en is opgezet als Industrie 4.0 Smart Factory met compleet gedigitaliseerde productieprocessen en behoort daarmee tot de kopgroep van de nieuwe maakindustrie in Nederland. In deze positie biedt Technologies Added productievakmanschap, ruimte om op te schalen, een sterke visie op de fabriek van de toekomst en is naast een goede commerciële partner ook op een ideale locatie gevestigd. Emmen is een uitstekende uitvalsbasis voor de Europese uitrol van de AppScooter die naar verwachting medio 2020 van start gaat in Nederland en Duitsland.

De samenwerking tussen Etergo en Technologies Added is mede tot stand gekomen door steun van de Provincie Drenthe en de NOM. De komst van Etergo is een belangrijke impuls voor Zuidoost Drenthe. Het project zorgt voor de creatie van circa 50 nieuwe arbeidsplaatsen met op termijn wellicht vele honderden banen. Ook toeleveranciers uit de regio zullen waarschijnlijk betrokken worden bij de productie van de componenten van de Appscooter.

Investor Relations

Wanneer een bedrijf de keuze voor Noord-Nederland definitief heeft gemaakt, draagt de NOM de regie over aan de gemeente waar gevestigd wordt. De vestigende partij nemen we op in ons lnvestor Relations (IR) programma, zodat we op gepaste afstand betrokken blijven.

Als onderdeel van dit programma bezoeken we regelmatig de gevestigde bedrijven en bespreken we hun resultaten en strategie en krijgen we ook input over hoe het vestigingsklimaat wordt ervaren. In 2019 zijn investor relations (IR) bezoeken afgelegd aan 71 bedrijven. Onderwerpen waar we met bedrijven over spreken betreffen bijvoorbeeld marktontwikkeling, innovatie en fiscale regelingen. We bespreken ook in welke mate bedrijven met duurzaamheid om gaan, of hoe de kwaliteit van leven ervaren wordt. Eén van de uitdagingen waar sommige bedrijven tegenaan lopen, is het aantrekken van gespecialiseerde werknemers of juist praktisch geschoold personeel. Ook hebben bedrijven in bepaalde sectoren, zoals e-commerce, soms te maken met een onvoldoende toereikende infrastructuur als obstakel voor beoogde groei- en expansieplannen.

Ontwikkelen

Resultaten 2019

Dankzij onze activiteiten rondom innovatie en ontwikkeling werd in 2019 voor ruim 23 miljoen euro in innovatieprojecten geïnvesteerd. Dit was ruim drie keer zoveel als in 2018, wat met name het resultaat is van een aantal grote projecten gerelateerd aan Chemport, die in 2019 succesvol een EFRO certificering werd toegekend. Daarnaast besloot biochemie-bedrijf Avantium de proeffabriek voor haar Mekong-technologie in Delfzijl te bouwen.

Projecten in 2019

Als cluster voor groene chemie wordt er binnen Chemport Europe aan legio innovatieve projecten gewerkt en onderzoek gedaan naar allerlei biopolymeren. De toekomst van duurzame kunststoffen ligt tenslotte in biobased polymeren, maar recycling heeft in de nabije toekomst tot nog toe de grootste impact. De technologie om oude kunststoffen via mechanische recycling om te zetten in nieuwe producten is al goed ontwikkeld, terwijl chemische recycling zich snel ontwikkelt. De volgende stap is het toevoegen van biobased componenten aan dit proces.

Chemport Europe heeft in 2019 een duidelijke visie op vergroening geformuleerd. Dit zorgt ervoor dat bedrijven van buiten de regio, zoals Avantium en Photanol, investeren in Noord-Nederland. De succesvolle aanpak in Chemport Europe heeft geleid tot goedkeuring voor verlenging van het programma met 4 jaar. De NOM is hier actief bij betrokken

Een nieuwe proeftuin voor het Sustainable Polymer Innovation Cluster

Een van de projecten binnen Chemport Europe, is het Sustainable Polymer Innovation Cluster (SPIC). Het cluster is onder meer verbonden met SUSPACC (lokale mkb-bedrijven), NHL Stenden Hogeschool, Rijksuniversiteit Groningen en Green PAC. Het initiatief wordt deels ondersteund door de Provincie Drenthe, Gemeente Emmen en de NOM. In 2019 is een EFRO subsidie van 3 miljoen euro toegekend voor een nieuwe proeftuin. Daar kunnen diverse duurzame polymeren worden ontwikkeld en geproduceerd. Dat kunnen zowel fossiele plastics zijn die worden gerecycled als biopolymeren. Het SPIC richt zich met name op thermoplasten. Een groot deel van het complete R&D-traject van thermoplasten, waaronder PET, PBS, PEF, PA, PHA, PP, PE en PLA worden door het SPIC afgedekt. Deze R&D-faciliteiten zullen ook beschikbaar worden gesteld aan derden.

Binnen de groep ligt de focus op drie processen: polycondensatie, het spinnen van industriële garens en 3D-printen. Het SPIC kan met haar R&D-faciliteiten onder andere een belangrijke bijdrage leveren om de kwaliteit van 3D-geprinte kunststoffen te verbeteren. Tevens kan het SPIC extra functionaliteiten toevoegen met onderzoek naar zowel technische als economische haalbaarheid van nieuwe garens, naast hoge mechanische eigenschappen ook afbreekbaarheid en/of composteerbaarheid. 

Ook werken we aan het vervolg op RoSF. Hierbij ligt de focus op digitalisering voor de noordelijke maakindustrie. Momenteel is een nieuw programma in de maak waarin de resultaten van RoSF ook beschikbaar worden gemaakt voor het brede MKB in Noord-Nederland. Daardoor zal in de komende jaren een versnelling van groei in efficiency te zien zijn.

KxA Data Solutions: Op weg naar de slimme fabriek van de toekomst

Één van de partners in RoSF is KxA Data Solutions. Het bedrijf is specialist op het gebied van Big Data Managementsoftware en helpt hun klanten productieprocessen te verbeteren door gebruik te maken van kennis uit data. Daarnaast ontwikkelt KxA software voor data driven Smart Factories. Sinds 2016 is KxA partner in RoSF en betrokken bij pilot projecten rondom het thema “zelflerende productielijnen”. KxA zet haar software in om data uit productielijnen te analyseren en optimalisatiestrategiën te ontwikkelen. Het doel is om productielijnen beter te laten functioneren met meer opbrengst, minder afkeur en minder storingen.

KXA nam een grote sprong in de ontwikkeling van Smart Factories door Drys op te richten. Een verkoopbedrijf voor een systeem dat Historian genoemd wordt; het slaat data uit productielijnen op en verwerkt deze. En zo speelt KXA Data Solutions als architect van softwaresystemen een centrale rol in de Region of Smart Factories, op weg naar de fabriek van de toekomst. KxA heeft onder andere projecten uitgevoerd bij Philips Drachten, Fokker, Centraal Staal (CIG) en Plantronics.